• Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Historia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Stosunki Międzynarodowe" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Archeologia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Media i Cywilizacja" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Studia nad Wojną i Wojskowością" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

Wykład prof. B. Polaka-17.III.2010

                                                            Hasło dziś rozbrzmiewa,

                                                            Hej za broń powstańcy!

                                                             Prusak zdzierać chce sztandary,

                                                              Padają ofiary,

                                                                Hej za broń!

(fragm. „Marsylianki Wielkopolskiej” ku uczczeniu dnia 27. 12. 1918 r.)

 

17 marca 2010 roku o godzinie 12 00 w sali konferencyjnej Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego miało miejsce spotkanie z jednym z najwybitniejszych badaczy Powstania Wielkopolskiego prof. Bogusławem Polakiem. Spotkanie prowadziła Anna Sobczak- studentka II roku studiów doktoranckich IHiSM. Profesor wygłosił wykład pt. Zwycięski czyn zbrojny – powstanie wielkopolskie 1918–1919.

W słowie wstępnym Anna Sobczak wyjaśniła skąd pomysł wykładu, którego temat pozornie nie budzi już dawno kontrowersji czy choćby polemik historycznych. Wydawać by się mogło, że powstańcy wielkopolscy nie mieli nic wspólnego z powojennym Szczecinem. A jednak wkład w odbudowę Szczecina po II wojnie światowej przez przybyłych z wielkopolski „pionierów”, wśród których wielu było uczestnikami powstania, był znaczny. Warto nadmienić, że ojciec prof. Tadeusza Białeckiego czy dziadek prof. Radosława Gazińskiego byli uczestnikami powstania.

Prelekcje poprzedziło wysłuchanie „Marsylianki Wielkopolskiej”, która została napisana z okazji pierwszej rocznicy wybuchu powstania słowa do niej napisał Stanisław Rybka (Myrius) a muzykę skomponował Feliks Nowowiejski.

Swoje wystąpienie prof. Polak rozpoczął od przedstawienia swojej drogi naukowej, w której powstanie wielkopolskie nieodzownie mu towarzyszyło, a decydujący wpływ na podjęcie tej tematyki badawczej miały wykłady i zajęcia z prof. Zdzisławem Grotem. Wraz ze studentami organizował od końca lat 60-tych coroczne, nielegalne Ogólnopolskie seminarium historyków Powstania Wielkopolskiego, odbywające się w Kościanie Wielkopolskim, które zostało „rozpędzone” przez SB w 1975 roku. Profesor podkreślał, jak często powstanie jest uznawane zupełnie niesłusznie za zryw o charakterze „lokalnym”, co jest niezgodne z prawdą, gdyż jego znaczenie dla reszty kraju w dobie formowania się granic zachodnich, jak i w czasie walk na wschodzie było ogromne. Wystarczy tu wymienić nazwiska późniejszych generałów Władysława Andersa czy Stanisława Taczaka oraz tak zasłużone formacje jak 14 Wielkopolska Dywizja Piechoty oraz 15 Pułk Ułanów Poznańskich (za zasługi podczas wojny polsko-bolszewickiej wszystkie pułki 14 Dywizji Piechoty zostały odznaczone krzyżem Virtuti Militari, a dekoracji sztandaru dokonał marszałek Józef Piłsudski 22 kwietnia 1921 r.). Prof. Polak przypomniał także imponującą, 102-tysięczną mobilizację powstania, wskazując, iż było to możliwie dzięki specyfice gospodarczo-społecznej oraz braku zniszczeń w rozbiorowej dzielnicy pruskiej.

Istotnym punktem wykładu było zaprezentowanie badań, jakie prowadzone były przez lata nad czynem powstańczym, od prac zamordowanego w Katyniu dr. Lewandowskiego do kwerend archiwalnych we Francji, Rosji, i Wielkiej Brytanii, które prowadzi prof. Polak i jego studenci. Niemało miejsca podczas wystąpienia zajmowały powojenne represje na uczestnikach powstania. Pierwsze oficjalne uroczystości po 1945 r. upamiętniające powstanie wielkopolskie miały miejsce dopiero na fali gomułkowskiej odwilży w 1958 roku. Nie zaproszono na nie gen. Taczaka. Propaganda PRL starała się podkreślać udział chłopów i robotników w powstaniu.

Profesor zdecydowanie uważa, iż powstanie wielkopolskie to nie jest temat zamknięty, przez swoje liczne poszukiwania dowiódł, iż ślady meldunków, raportów, sprawozdań z Wielkopolski znajdują się w archiwach w takich krajach jak Wlk. Brytania, Rosja, Francja, a nawet USA. Wystąpieniu towarzyszył pokaz malarstwa Leona Prauzińskiego, obrazujący powstanie Wielkopolskie.

W tym samym dniu Prof. Polak miał także wykład połączony z wystawą pamiątek rodzinnych oraz publikacji naukowych związanych z powstaniem w Książnicy Pomorskiej, spotkanie prowadził prof. Janusz Faryś.

Podsumowując należy zwrócić uwagę, że profesor w zajmujący sposób przedstawiał wkład powstania wielkopolskiego w budowę II Rzeczpospolitej, losy powstańców, dorobek historiografii w tej dziedzinie oraz zaprezentował kolejne badania nad ciągle niezbadanym do końca tematem powstania wielkopolskiego.