• Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Historia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Stosunki Międzynarodowe" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Archeologia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Media i Cywilizacja" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Studia nad Wojną i Wojskowością" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

Wykład dr. Suchoplesa - 30.III.2009

 

Jeśli pamiętasz o swoim kraju, kraj będzie pamiętał o tobie

Przysłowie fińskie

 

            W 1940 roku, kiedy toczyła się tzw. „wojna zimowa”, żołnierze fińscy w bohaterski i heroiczny sposób stawiali czoła bolszewickiej agresji zyskując tym samym sympatię świata. Niewielkie państwo skandynawskie walczące z potężną sowiecką Rosją było na ustach wszystkich interesujących tematyką polityki międzynarodowej tamtego okresu. Lecz aby cieszyć się z niepodległości i by móc jej później bronić, Finlandia musiała pokonać dość skomplikowaną i długą drogę. Wydarzenia, które rozegrały się przed 90 laty, przybliżył nam w czwartek doktor Jarosław Suchoples.

Na początku wykładu pt. Narodziny niepodległej Finlandii. W dziewięćdziesiątą rocznicę międzynarodowego uznania istnienia państwa fińskiego (1919) przedstawiona została sytuacja Finlandii w XIX wieku. W 1809 roku, kiedy po wojnie ze Szwecją powstało Wielkie Księstwo Finlandii, stało się częścią Cesarstwa Rosyjskiego. Księstwo posiadało  podobną autonomię jak miało Królestwo Polskie w 1815 roku. Finlandia połączona była z Rosją unią personalną, gdzie car nosił tytuł wielkiego księcia, ponadto posiadała własną walutę oraz granicę celną. Wielkie Księstwo traktowane jako swoisty eksperyment parlamentarny w granicach rosyjskich, posiadało własny system przedstawicielski. W tym też czasie powstał Uniwersytet Helsiński, który jak zaznaczył dr Suchoples, będzie w przyszłości ośrodkiem opozycji i kuźnią przyszłych elit politycznych.

Na uczelni w połowie XIX wieku, kształciły się dwie grupy o odmiennym programie działań, ale mające jeden cel – pełną niepodległość kraju. Pierwszą grupę stanowili „aktywiści” będący zwolennikami zdecydowanego kursu wobec Rosji, łącznie z walką zbrojną. W 1914 roku powstała koncepcja wśród kół emigracyjnych, by walczyć u boku Niemiec przeciwko Rosji. Na mocy porozumienia powstaje jednostka wojskowa przypominająca polską kompanię kadrową o nazwie 27 batalion królewskich strzelców fińskich. Odział w 1915 walczył w okolicach Rygi. Druga grupa nazwana przez doktora Suchoplesa „pacyfistami” pracowała nad nawiązaniem jak najszerszych kontaktów z przedstawicielami państw Europy Zachodniej oraz Stanów Zjednoczonych.

         Po wybuchu rewolucji lutowej, a potem październikowej powstała sytuacja, dzięki której możliwe były do zrealizowania cele obydwu grup. Władze fińskie przez ogłoszenie niepodległości chciały ochronić swój kraj przed bolszewizmem, który uważali za zgubny dla narodu. Do Moskwy udało się przedstawicielstwo władz fińskich i w efekcie rozmowy z Leninem, która odbyła się 6 grudnia 1917, ogłoszono niepodległość Finlandii. Włodzimierz Lenin uznając niepodległość miał powiedzieć „Płomień rewolucji nawróci Finlandię”. Rozpoczyna się proces rozbrajania i opuszczania Finlandii przez wojska rosyjskie. W tym samym momencie zaczyna się wojna domowa między armią białych pod wodzą generała Mannerheima a siłami lewego skrzydła, które chciało wprowadzić komunizm. W konflikt wmieszali się jeszcze Niemcy wysyłając tam swoje wojska a po wojnie ewakuowali je do krajów bałtyckich. Największym problemem młodego państwa była aprowizacja żywności, gdyż Finlandia musiała prosić o pomoc państwa zachodnie. Na konferencji pokojowej w Paryżu, mimo początkowych niepowodzeń, Finlandia zostaje uznana przez państwa zachodnie oraz uzyskuje spore korzyści polityczne i gospodarcze, co wiązało się też z planami krucjaty antybolszewickiej.   

          Podczas wykładu doktor Jarosław Suchoples oprócz swoich dygresji i ciekawych porównań zaprezentował też wiele przyciągających uwagę fotografii z tamtych wydarzeń. Pytanie dotyczące postawy komunistów podczas wojny domowej zadał doktor Tomasz Ślepowroński. Uzyskał obszerną odpowiedź, podczas której poruszono wątek inspiracji komunistów fińskich przez Moskwę. Na zakończenie profesor Adam Makowski podziękował referentowi wykładu za wprowadzenie zebranych w obszar, który nie jest dostatecznie znany. Szkoda tylko, że to ciekawe wystąpienie nie cieszyło się większym zainteresowaniem studentów.

Paweł Muszyński (KN Archiwistów)