• Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Historia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Stosunki Międzynarodowe" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Archeologia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Media i Cywilizacja" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Studia nad Wojną i Wojskowością" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

Wykład prof. E. Włodarczyka "Polska-morze, Pomorze" - 15.I.2009

           

15 stycznia 2009 roku w Czytelni Humanistycznej Uniwersytetu Szczecińskiego odbył się wykład prof. dr. hab. Edwarda Włodarczyka „Polska – morze, Pomorze”. Był on częścią cyklu wykładów otwartych po nazwą „Szczecin Humanistyczny”, nad którą patronat objął Jego Magnificencja Rektor Uniwersytetu Szczecińskiego prof. dr hab. Waldemar Tarczyński . Na spotkanie przybyło wielu gości, między innymi  władze Wydziału, Dyrektor IHiSM, reprezentanci Książnicy Pomorskiej, Instytutu Pamięci Narodowej, Urzędu Miejskiego oraz studenci.
            Spotkanie rozpoczęło się od prezentu Rektora dla prof. Włodarczyka, mianowicie wykonaniu utworu Mozarta, „Randeau” w tonacji G dur, wykonanego przez kwartet z Katedry Edukacji Artystycznej, co z pewnością urozmaiciło spotkanie jak i sprawiło przyjemność profesorowi i przybyłym gościom. Po wstępie artystycznym, przystąpiono do wprowadzenia oraz zaprezentowania sylwetki prof. Włodarczyka.

            Profesor wykład rozpoczął od przedstawienia problemu, czyli polskich interesów na morzu, które bez brania pod uwagę Pomorza oczywiście nie istnieją. Wziął pod uwagę przeszłość jak i teraźniejszość. Porównał także sytuacje Pomorza Gdańskiego w stosunku do Szczecińskiego, którego sytuacja jednak jest gorsza. Podkreślił, iż Bałtyk jest i był przedmiotem politycznych debat.

            Całe wystąpienie było swoistym przedstawieniem dziejów Pomorza w okresach  jego przynależności do Polski, dodatkowo zasygnalizowano stosunek władz kraju i społeczeństwa do polityki morskiej. Problemy zostały przedstawione w formie sinusoidy epokowej. Poczynając od okresu piastowskiego, przytaczając Gala Anonima, który w swojej „Kronice” podkreślał znaczenie dostępu do morza. Już w średniowieczu zdawano sobie sprawę z profitów płynących z handlu bałtyckiego.

W dalszej części swojego wykładu profesor przeszedł do czasów jagiellońskich i skupił się na odzyskaniu Pomorza przez Kazimierza Jagiellończyka po wojnie 13 - letniej, a utraconego za panowania Krzywoustego. Następnie wyjaśnione zostały konsekwencje sekularyzacji państwa krzyżackiego i Kawalerów Mieczowych. Także podkreślił politykę Królów Polskich do morza, co wyrażało się w walkach o Dominium Maris Baltici. Jak ważne były porty nadmorskie dla polskiej szlachty, wyrażał konflikt Rzeczypospolitej z Gdańskiem, gdzie warstwa szlachecka potrzebująca portu eksportującego ich zboże przez Bałtyk, respektowała wszystkie warunki narzucone przez Gdańszczan. Należy pamiętać, że w stosunku do innych polskich miast jej polityka nie była tak ugodowa.

Następnie profesor kontynuował wywód wkraczając na mroczniejsze strony sytuacji wiążącej Polskę z Pomorzem, poczynając od tragicznego w skutkach zwolnienia z lenna pruskiego brandenburskiej linii Hohenzollernów, w której widział genezę późniejszych rozbiorów Polski. Od dawna zresztą wśród historyków trwa polemika na ten temat. Zaznaczył, że polska polityka morska w okresie rozbiorów była bardzo niekorzystna, a w wieku XIX coraz bardziej od niej odchodzono. Mówił o podporządkowaniu gospodarki polskiej państwom zaborczym.

Okres II Rzeczypospolitej przedstawiony został jako czas gloryfikacji morza. Mistyfikacja spraw związanych z Pomorzem miała być uważana za pewną formę propagandy, a prelegent uznał ją za czynnik integrujący Polaków po okresie rozbiorów.

Okres najnowszy charakteryzuje się zmianą dynamiki rozwoju gospodarki morskiej, przechodzącej z polityki handlowej na rekreacyjną i wypoczynkową. Całe miasta zmieniły swój charakter.

Zakończył refleksją nad przyszłością polityki bałtyckiej i dominacji Rosji w tym regionie.
            Po tych przypuszczeniach przyszedł czas, na gratulacje i zadawanie pytań. Głos zabrał Przewodniczący Rady Miasta - dr Bazyli Baran, który pozytywnie odniósł się do wykładu, a także nawiązując do niego przedstawił najbliższe perspektywy rozwoju Szczecina jako miasta portowego i związanego ściśle z morzem. Zdecydowanie zwracające uwagę było pytanie prof. J. M. Piskorskiego, który zapytał, czy Prusy mogą się odrodzić, tak jak to było w przypadku Polski, biorąc pod uwagę słowa jakie padły w czasie wykładu. Pytanie zaskoczyło prawdopodobnie samego prowadzącego, który stwierdził, iż lepiej na nie odpowiedziałby sam zadający.

            W wykładzie prof. Włodarczyk zaznaczył, iż ludność Rzeczypospolitej jest społeczeństwem lądowym i nie potrafiła nigdy wykorzystać w pełni możliwości płynących z dostępu do Bałtyku. Stwierdził, iż Morze Bałtyckie jest wykorzystywane jedynie wtedy, gdy gospodarka lądowa jest wystarczająco wysoko rozwinięta.

Nie można się z nim nie zgodzić w tych wypowiedziach, szczególnie, że my jako mieszkańcy Szczecina i okolic, widzimy możliwości oraz przywileje płynące z charakteru portowego naszego miasta. Na koniec wykładu padły świetne słowa, iż „szkoda, że politycy takich wykładów nie słuchają, ponieważ mogliby się wiele nauczyć”. Pod tymi słowami również bym się podpisał.

 

Paweł Jarmoszewicz (KNA)

 

 

15 stycznia 2008 r. Przy wypełnionej sali czytelni humanistycznej przy ulicy Krakowskiej 71-79, miał miejsce wykład prof. dr hab. Edwarda Włodarczyka pt. „ Polska- morze, Pomorze”.

Wykład ten był częścią programu SZCZECIN HUMANISTYCZNY pod honorowym patronatem Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego prof. dr hab. Waldemara Tarczyńskiego.

Przybyłych gości w nastrój wprowadziła muzyka Wolfganga Amadeusza Mozarta w wykonaniu studentek Katedry Edukacji Artystycznej. Spotkanie poprowadziła Pani prodziekan dr hab. Prof.US Urszula Chęcińska, która w słowie wstępnym przybliżyła postać oraz dokonania naukowe prof. Włodarczyka.

Prof. Edward Włodarczyk rozpoczął wykład od znaczenia Morza Bałtyckiego dla Polski przedstawiając rys historyczny od Mieszka I obrazując przez podboje Bolesława Krzywoustego, ekspansje Zakonu Krzyżackiego, politykę Jagiellonów, panowanie Wazów, rozbiory, wiek XIX-sty, XX-lecie międzywojenne, okres powojenny i współczesny.

Akcentując historyczne znaczenie morza dla Polski, przedstawiona została polska ideologia morska, która istnieje odkąd mamy dostęp do morza. Prof. Włodarczyk umiejętnie łączył w swoim wywodzie znaczenie morza wczoraj, dziś i jutro, szeroko obrazując zmiany, jakie wytwarzały się na przestrzeni wieków.

Profesor Włodarczyk w swym wystąpieniu zaakcentował także motyw morza w literaturze polskiej, w której zajmowało ono ważne miejsce u Żeromskiego, Tuwima, Gałczyńskiego.

     Przedstawienie wielowątkowości aspektów związanych z morzem w historii, świadomości Polski zobrazowało jak istotna role ono odgrywało i odgrywa dla Polski. Kończąc swój wykład Profesor wykazał, iż morze pomimo zmian gospodarczych, politycznych, kulturowych jest ciągłym i niezmiennym czynnikiem rozwoju tak dla Polski, jaki Europy.

     Wielowątkowość oraz szerokie spojrzenie na kwestie morską spowodowało ożywioną dyskusję, w której udział wzięli m.in.: prof. J. Hackmann, prof. J. M. Piskorski, prof. W. Stępiński oraz zaproszeni goście.

     Warto zaznaczyć, że cykl spotkań pod nazwą SZCZECIN HUMANISTYCZNY jest organizowanych z okazji zbliżającego się jubileuszu 25-lecia Uniwersytetu Szczecińskiego, a efektem wykładów będzie publikacja książki pod tym samym tytułem.

 

        Jarosław Bojar

 

 

 

Fot. Artur Urbański

 

fot. Artur Urbański