• Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Historia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Stosunki Międzynarodowe" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Archeologia" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Media i Cywilizacja" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

  • Zobacz więcej

    Studia na kierunku "Studia nad Wojną i Wojskowością" w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych

Konferencja "Grudzień '70 / Styczeń '71. Perspektywa szczecińska" 18.XII.2008

Konferencja naukowa Grudzień ‘70/ Styczeń ’71 Perspektywa szczecińska

 

18 grudnia 2008 r. w 38 rocznicę Wydarzeń Grudniowych w Instytucie Historii i Stosunków Międzynarodowych, w sali im. prof. Marka Baumgarta odbyła się konferencja naukowa poświęcona tragicznym wydarzeniom Grudnia z 1970 roku, oraz ich reperkusjami w styczniu 1971 roku w Szczecinie.

Organizatorem konferencji byli: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych, Instytut Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie.

Konferencje otworzył dyrektor Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych prof. Adam Makowski, w słowie wstępnym podkreślił rolę mieszkańców Szczecina jak i całego Pomorza Zachodniego w procesie transformacji ustrojowej. W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej głos zabrał dyrektor oddziału szczecińskiego dr Marcin Stefaniak.

Jako pierwszy swój referat pt: Pomorze Zachodnie między Marcem ‘68 a Grudniem ’70 wygłosił prof. Kazimierz Kozłowski. Profesor szczególną uwagę zwrócił na zmiany, jakie zachodziły w społeczeństwie Pomorza Zachodniego po Październiku 1956 r., wpływ obchodów milenium, rolę episkopatu, wydarzenia Marca ’68 czy festiwalu FAMA. Wskazał także na postacie odgrywające wówczas szczególną rolę w regionie, tzw. „ikony Października”, czyli Lechosława Goździka, Władysława Daniszewskiego, Wita Drapicha.

Kolejny referat pt: Ulotna literatura grudniowa przedstawiła prof. Danuta Dąbrowska wskazując na istotny wkład tzw. „wierszy grudniowych” w poezji literatury politycznej w drugim obiegu. Przytoczone zostały fragmenty najbardziej znanych wierszy z szczecińskiego Grudnia ’70 a mianowicie: Meksyk w Szczecinie, Kolęda, Ballada Szczecińska czy Grudniowa kolęda wybrzeża. Doskonale zobrazowały one, choć dały tylko namiastkę emocji tamtych dni.

Następnym poruszonym zagadnieniem był Klimat społeczny w styczniu 1971 roku. Omawiał je dr Eryk Krasucki, zwracając uwagę na oczekiwania i obawy szczecinian po tragedii grudniowej. W wystąpieniu nakreślone zostały działania SB, jak i wpływ zmian w KW i KC PZPR na nastroje społeczne. Bardzo wąznym akcentem było zwrócenie uwagi na słabą wiedzę (pamięć) o szczecińskim Styczniu w Polsce.

Tą pierwszą część konferencji zamknęła dyskusja, w której głos zabrał m.in. uczestnik strajków w stoczni, członek komitetu strajkowego Józef Kasprzycki.

Drugą część konferencji rozpoczął dr Maciej Kowalewski z Instytutu Socjologii US referatem pod tytułem Miasto, pamięć, konflikt. Grudzień ‘70/Styczeń’71. Wystąpienie charakteryzowały przykłady miejsc pamięci w Szczecinie po starciach władza-opozycja, ich miejsce w świadomości mieszkańców Szczecina.

Natomiast dr Urszula Kozłowska i Anita Olejnik (Instytut Socjologii US) w wystąpieniu pt.: Anioł Wolności - idea pomnika i jego usytuowanie w przestrzeni miejskiej i społecznej przedstawiły wizje pomnika ofiar Szczecińskiego Grudnia, znaczenie pomnika dla pamięci o tym wydarzeniu. Pomnik Anioła Wolności znajdujący się na Placu Solidarności budzi kontrowersje wśród uczestników wydarzeń i mieszkańców, i, jak podkreśliły autorki referatu, zamiast łączyć – dzieli!

W kolejnym wystąpieniu pani Magdalena Semczyszyn ze Szczecińskiego oddziału IPN przedstawiła prezentację pt: Charakterystyka dokumentów dotyczących Grudnia-Stycznia przechowywanych w zasobie IPN w Szczecinie. Pokaz dokumentów pozwolił spojrzeć oczami SB na Grudzień 1970 roku. Zaprezentowane zostały dokumenty świadczące o inwigilacji społeczeństwa Pomorza Zachodniego na olbrzymią skalę.

Dyskusja, jaka uwieńczyła tą część konferencji skupiła się na temacie pomnika – symbolu Grudnia ’70. Przekaz Anioła Wolności podzielił dyskutujących.

Ostatnią częścią konferencji było wystąpienie Pawła Miedzińskiego (IPN Szczecin) w prezentacji pt.: Ikony Grudnia 1970 i Stycznia 1971 - o fotografiach z tamtych dni i ich losach. Fotografie wydarzeń Grudnia i Stycznia 70/71 w Szczecinie zrobiły niemałe wrażenie na uczestnikach konferencji (szczególnie płonącego gmachu KW PZPR), poza tym scharakteryzowani zostali autorzy zdjęć oraz źródła pochodzenia materiałów (materiały operacyjne SB, zasoby TVP, prasy).

Poza fotografiami, wyświetlony został film pt: Dni, które wstrząsnęły Polską wyprodukowany przez TVP oraz IPN. Film powstał z materiałów archiwalnych TVP oraz filmów operacyjnych SB. Pokazuje on stoczniowców, demonstrantów, działania ZOMO, ORMO, wojska na ulicach Gdańska oraz Szczecina.

Konferencję zamykała dyskusja o potrzebie ciągłej pamięci o tragedii Grudnia 1970 roku.

Podsumowując spotkanie należy niewątpliwie za plus uznać, że wśród gości znaleźli się uczestnicy tych historycznych wydarzeń w Szczecinie, którzy zabierali aktywnie głos w dyskusji, co pozwalało skonfrontować wiedzę historyczną ze wspomnieniami byłych stoczniowców.

Warto także nadmienić, że wśród przysłuchujących się konferencji było dość spore grono studentów, co pozwala mieć nadzieję, że stan ten będzie się powtarzał przy innych okazjach.

            W moim odczuciu współpraca trzech Instytutów: Historii, Socjologii oraz IPN nad przygotowaniem tej konferencji zaowocowała potrzebną dyskusją nad aspektem tak historycznym jak i socjologicznym tragedii Grudnia 1970 roku. Porównanie badań, dokumentów oraz relacji i odczuć świadków pozwoliło przybliżyć ogromne znaczenie tak społecznego jak i historycznego Szczecińskiego Grudnia ’70.

 

Jarosław Bojar

 

A tutaj można rzucić okiem na refleksje Koła Młodych Historyków.